Priča je poznata: slavna Kapela koju je živopisao Andrea Mantenja, a sa njim i Antonio Vivarini, Đovani d’Alemanja, Bono da Ferara, Ansuino da Forli i Nikolo Picolo, bukvalno je bila uništena 11. marta 1944. Ono što je preostalo od velikog remek-dela istorije umetnosti bilo je hiljade fragmenata različitih dimenzija, često veoma sitnih. Već četrdesetih godina je Čezare Brandi, koristeći 1800 fragmenata, rekosntruisao scenu koja predstavlja Mučeništvo Svetog Jakova, dok je ostatak neizdiferencirano poslagan u velike sanduke, gde je i ostao sve do 2001.

Godine 2001. je, zahvaljujući sporazumu koji su potpisale banka Fondazione Cassa di Risparmio di Padova e Rovigo, Biskupski ured, Direkcija nadležna na ovom području i Univerzitet u Padovi, započela jedna izuzetna avantura: uz pomoć inovativnih multimedijalnih instrumenata koje su realizovali predavači i tehničari sa Univerziteta u Padovi i uz ekonomsku podršku banke, minijaturni fragmenti su izvučeni iz sanduka, u kojima su boravili gotovo pola veka, klasifikovani su jedan po jedan (onih čije su dimenzije iznosile više od kvadratnog centimetra bilo je 80.735), zatim su skenirani i na kraju je svaka od preko osamdeset hiljada slika "prošla" kroz kompjuter koji ih je uporedio kako međusobno, tako i sa fotografijama nestalih fresaka, u pokušaju da rekonstruiše, koliko to bilo moguće, najveću slagalicu u istoriji.

Elektronskom oku se pridružilo i oko eksperata Đanluiđija Kolalučija, Karla Đantomasija i Donatele Cari, koji su sa sigurnošću identifikovali minijaturne delove slike i smestili ih u njihov prvobitni položaj, fiksirajući ih na fotografske panele koji su u promeru 1:1 prenosili izgubljene freske. Iako je ishod bio neizbežno fragmentaran, na taj način je završen značajan korak u pokušaju da se obnovi Mantenjin izuzetan slikarski ciklus; obnova je svakako bila nekompletna, ali se u budućnosti delimično može unaprediti. Prilika je bila izuzetna, u tehničkom i naučnom smislu, a postignuti ishodi su svakako bili neočekivani: danas su mnoga veoma važna slikarska dela otrgnuta od zaborava i konačno su vraćena na svoje mesto.

U Beogradu će, zajedno sa istorijskim drvenim modelom oštećene crkve, koji je urađen neposredno nakon ratnog događaja, i sa ikonografskim i filmskim materijalom, biti izloženo nekoliko uzbudljivih primeraka rekonstruisanih scena, sa onim što je ostalo od originalnih fragmenata. U izložbeni prostor stići će i dva velika panela koja se odnose na scenu iz "Mučeništva Svetog Jakova", a koje je rekonstruisao Čezare Brandi u godinama koje su usledile konfliktu, kao i dva panela sa predstavom "Večnog oca koji blagosilja", pored ostalih, sa predstavama Serafima i dekorativnim elementima, kao što su knjige, venci i grozdovi. Ukupno će biti 13 panela, a neki od njih su velikih dimenzija, divnih "glasova" koji prizivaju remek-delo koje je varvarstvo rata zauvek učinilo nemim.
Dela će u Beogradu ispričati odlomak priče koja je prema umetnosti i prema ljudima bila nasilna, ali i priču o delotvornoj saradnji, čiji je cilj bio da se obnovi važan deo baštine čovečanstva.

"Ova izložba se," kako tvrde Ana Marija Spjaci i Đovani Đentili, kustosi njenog beogradskog izdanja, "može smatrati i kao jedan mogućih modela, neophodnih u obnovi umetničkih dela kojima su potrebne slične intervencije, kako na teritoriji Srbije, tako i na drugim mestima. Imajući u vidu i saradnju koju su potpisali Ministarstvo za kulturna dobra i kulturne delatnosti Republike Italije i Ministarstvo kulture Republike Srbije, povodom obrazovanja tehničkog i naučnog osoblja koje će biti zaduženo za održavanje i restauraciju velike lokalne istorijsko-umetničke baštine, ova izložba ima mogućnost i da se predstavi kao dragocena didaktička dokumentacija za nadležne u ovakvim zadacima."

Italijanski institut za kulturu u Beogradu
Kneza Miloša 56
11000 Beograd
Tel: 381 11 3629 356
Fax: 381 11 3621 411
Email: iicbelgrado@esteri.it
Web: www.iicbelgrado.esteri.it